BLOCKCHAIN LÀ GÌ?

Blockchain: Kiến thức bạn cần biết [2020]

Khởi nguồn của Blockchain

Năm 1991, Blockchain đã được mô tả vào bởi  W. Scott Stornetta và Stuart Haber.

Mục đích để đánh dấu thời gian vào các tài liệu để nó trở nên bất biến. Điều này có nghĩa là bạn không thể sửa đổi ngày với bất cứ hình thức nào.

Năm 2008, nền tài chính thế giới sụp đổ. Thời điểm vàng cho một nhân vật hay một nhóm ẩn danh có tên là Satoshi Nakamoto tạo ra một giao thức mã nguồn mở có tên là Bitcoin – sản phẩm đầu tiên của Blockchain.

Blockchain là gì?

Blockchain là một chuỗi các khối có chứa thông tin. Ngay từ chính cái tên của nó đã nói lên tất cả – block (khối) và chain (chuỗi).

Blockchain được ví như một cuốn sổ kế toán chính (cuốn sổ cái) của một công ty. nơi mà mọi hoạt động liên quan đến tiền của công ty được giám sát rất chặt chẽ.Trong trường hợp này Blockchain là một cuốn sổ cái hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, và dữ liệu được lưu trữ là các dữ liệu số.

Blockchain dùng để làm gì?

Blockchain được dùng để lưu trữ thông tin trong các khối thông tin được liên kết với nhau. Nó được quản lý bởi tất cả mọi người tham gia hệ thống.Thay vì một bên thứ 3 riêng lẻ như nhà nước hay ngân hàng trung ương. Đồng thời cho phép truyền tải dữ liệu một cách an toàn bằng một hệ thống mã hóa phức tạp, và được mở rộng theo thời gian.

Hơn nữa, công nghệ này được tạo ra để chống lại sự thay đổi dữ liệu trong hệ thống. Nó cũng có một tính năng rất đặc biệt đó là việc truyền tải dữ liệu không đòi hỏi một trung gian nào để xác nhận thông tin.

Bởi vì trong hệ thống Blockchain tồn tại rất nhiều nút hoạt động độc lập có khả năng xác thực các thông tin trong hệ thống mà không đòi hỏi “dấu hiệu của niềm tin”.

Thông tin khi được nhập vào trong chuỗi khối blockchain thì sẽ không thể thay đổi và chỉ được bổ sung thêm khi có sự chấp thuận của tất cả mọi người trong hệ thống.

Đây là một hệ thống đảm bảo sự an toàn rất cao cho các dữ liệu trước các nguy cơ bị đánh cắp.Nhất là các dữ liệu nhạy cảm như tài khoản ngân hàng online, tài khoản thẻ thanh toán… Ngay cả khi nếu một phần của hệ thống blockchain bị tấn công, thì các phần khác không bị ảnh hưởng và vẫn tiếp tục hoạt động để bảo vệ thông tin.

Cấu trúc của Blockchain

Mỗi khối (block) sẽ được lưu trữ gồm 3 phần:

  • Dữ liệu
  • Hash của khối hiện tại
  • Hash khối trước

Dữ liệu

Dữ liệu sẽ tùy thuộc vào từng loại Blockchain.

Chẳng hạn như blockchain của Bitcoin sẽ chứa dữ liệu giao dịch. Dữ liệu giao dịch gồm: Thông tin người gửi, nhận và số lượng coin được gửi.

Hash của khối hiện tại

Hash của khối hiện tại như một đặt điểm để nhận dạng. Nó là duy nhất và không trùng nhau giống như vân tay của chúng ta.

Hash của khối trước

Nhờ hash này mà các khối (block) liên kết tạo ra một chuỗi (chain).

Tuy nhiên khối đầu tiên sẽ không được liên kết với bất cứ khối nào. Vì nó được tạo ra đầu tiên.Khối đầu tiên này được gọi là Genesis block dịch ra tiếng Việt là “Khối nguyên thủy”.

Đặc điểm chính của công nghệ Blockchain

Công nghệ Blockchain (Blockchain technology) đóng vai trò giống như một cuốn sổ cái ghi lại tất cả các giao dịch xảy ra trong hệ thống.

Các đặc điểm chính của blockchain có thể kể đến như:

  • Không thể làm giả, không thể phá hủy các chuỗi blockchain
  • Bất biến
  • Bảo mật Dữ liệu
  • Minh bạch
  • Hợp đồng thông minh

Không thể làm giả, không thể phá hủy các chuỗi blockchain

Các chuỗi Blockchain gần như không thể bị phá hủy được. Theo lý thuyết thì chỉ có máy tính lượng tử mới có thể can thiệp vào và giải mã chuỗi blockchain.

Nó chỉ bị phá hủy hoàn toàn khi không còn internet trên toàn cầu.Bất biếnDữ liệu trong blockchain gần như không thể sửa đổi được. Nó chỉ có thể sửa đổi được bởi chính người đã tạo ra nó.Nhưng phải được sự đồng thuận của các nút trên mạng và các dữ liệu đó sẽ lưu giữ mãi mãi.

Bảo mật Dữ liệu

Các thông tin, dữ liệu trong các chuỗi blockchain được phân tán và an toàn tuyệt đối. Chỉ có người nắm giữ private key mới có quyền truy xuất dữ liệu đó.

Minh bạch

Ai cũng có thể theo dõi được đường đi của dữ liệu trong blockchain từ địa chỉ này tới địa chỉ khác và có thể thống kê toàn bộ lịch sử trên địa chỉ đó.Hợp đồng thông minh

Hợp đồng thông minh là các kỹ thuật số được nhúng bởi một đoạn code if-this-then-that (IFTTT) trong hệ thống.Cho phép chúng tự thực thi mà không cần bên thứ ba. Blockchain không cần bên thứ ba tham gia vào hệ thống.Nó bảo đảm rằng tất cả các bên tham gia đều biết được chi tiết hợp đồng và các điều khoản sẽ được tự động thực hiện một khi các điều kiện được bảo đảm.
Tại sao việc sửa dữ liệu trên Blockchain là bất khả thi?

Cơ chế Hash

Để sửa đổi được dữ liệu của một khối thì Hash của khối đó sẽ bị thay đổi. Các khối phía sau nó khối bị sửa đổi trở nên không hợp lệ. Bởi vì lúc này Hash của khối trước không giống với khổi bị sửa đổi.Vậy cách duy nhất để sửa đổi dữ liệu của một khối là bạn phải làm cho tất cả các khối phía sau nó trở nên hợp lệ.

Cơ chế đồng thuận

Để làm cho block hợp lệ thì bạn phải can thiệp vào các khối và thay đổi Hash một lúc. Nhưng vì máy tính ngày có thể tính toán rất nhanh.Mỗi giây, chúng có thể tính toán hằng trăm ngàn Hash. Điều này ảnh hưởng đến độ bảo bật.Lúc này, nhờ vào cơ chế đồng thuần sẽ quyết định ai là người sẽ thêm block mới. Mục dích để để chuỗi không bị ghi đè. Từ đó đảm bảo tính toàn vẹn và bảo mật.

Mạng ngang hàng (P2P Network)

Các blockchain sử dũng kiến trúc mạng ngang hàng thay vì một trung tâm quản lí. Điều này có nghĩa là ai cũng có thể tham gia vào mạng lưới.Mỗi cá thể trong mạng lưới đóng vai tro như một nút (node). Họ sẽ nhận một bản copy đầy đủ của blockchain. Họ sử dụng bản copy này để xác nhận mọi thứ vẫn theo trình tự.Tất cả các nút tạo sự đồng thuận. Nếu sự đồng thuận này lớn hơn 50% tức là khối đã hợp lệ và đươc thêm vào chuỗi khối.Mạng ngang hàng kết hợp cùng sự đồng thuận tạo thành một lớp bảo vệ tránh các hoạt động gây hại.

Blockchain được phân loại như thế nào?

Trong hệ thống Blockchain chia thành 3 loại chính gồm: Public, Private và Permissioned Public

Public: Đây là hệ thống blockchain mà bất kỳ ai cũng có quyền đọc và ghi dữ liệu trên Blockchain được.

Quá trình xác thực giao dịch trên Blockchain này đòi hỏi phải có hàng nghìn hay thậm chí là hàng vạn nút tham gia.Do đó để tấn công vào hệ thống Blockchain này là điều bất khả thi vì chi phí rất cao. Ví dụ về public blockchain: Bitcoin, Ethereum…

Private: Đây là hệ thống blockchain cho phép người dùng chỉ được quyền đọc dữ liệu, không có quyền ghi vì điều này thuộc về một bên thứ ba tuyệt đối tin cậy.

Bên thứ ba này có thể hoặc không cho phép người dùng đọc dữ liệu trong một số trường hợp. Bên thứ ba toàn quyền quyết định mọi thay đổi trên Blockchain.Vì đây là một Private Blockchain, cho nên thời gian xác nhận giao dịch khá nhanh vì chỉ cần một lượng nhỏ thiết bị tham gia xác thực giao dịch.

Ví dụ: Ripple là một dạng Private Blockchain, hệ thống này cho phép 20% các nút là gian dối và chỉ cần 80% còn lại hoạt động ổn định là được.

Permissioned: Hay còn gọi là Consortium. Đây là một dạng của Private Blockchain nhưng bổ sung thêm một số tính năng nhất định.Nó kết hợp giữa “niềm tin” khi tham gia vào Public và “niềm tin tuyệt đối” khi tham gia vào Private.

Ví dụ: Các ngân hàng hay tổ chức tài chính liên doanh sẽ sử dụng Blockchain cho riêng mình.

Các phiên bản chính của Blockchain

Hiện tại thì công nghệ blockchain có 3 phiên bản chính gồm:

Blockchain 1.0

Blockchain 1.0 – Tiền tệ và Thanh toán:

Là phiên bản sơ khai và đầu tiên của blockchain.Ứng dụng chính của phiên bản này là các công việc liên quan đến tiền mã hoá. Nó bao gồm việc chuyển đổi tiền tệ, kiều hối và tạo lập hệ thống thanh toán kỹ thuật số.Đây cũng là lĩnh vực quen thuộc với rất nhiều ngườt nhất, đôi khi khá nhiều người lầm tưởng Bitcoin và Blockchain là một.

Blockchain 2.0

Blockchain 2.0 – Tài chính và Thị trường: Đây là phiên bản thứ 2 của blockchain.Ứng dụng của nó là xử lý tài chính và ngân hàng: mở rộng quy mô của Blockchain, đưa blockchain tích hợp vào các ứng dụng tài chính và thị trường.Các tài sản bao gồm cổ phiếu, chi phiếu, nợ, quyền sở hữu và bất kỳ điều gì có liên quan đến thỏa thuận hay hợp đồng.

Blockchain 3.0

Blockchain 3.0 – Thiết kế và Giám sát hoạt động: Hiện tại đây đang là phiên bản cao nhất của blockchain.Ở phiên bản này, công nghệ Blockchain sẽ vượt khỏi biên giới chỉ phục vụ cho lĩnh vực tài chính. Nó hướng đến các lĩnh vực khác như giáo dục, chính phủ, y tế và nghệ thuật…

Các cơ chế đồng thuận trong Blockchain

Cơ chế đồng thuận trong Blockchain có thể hiểu như cách thức mà mọi người quản lý trong hệ thống blockchain có thể đồng ý cho một giao dịch xảy ra trong hệ thống.

Dưới đây là các loại cơ chế đồng thuận phổ biến trong blockchain:

Proof of Work (Bằng chứng Công việc) là cơ chế đồng thuận phổ biến nhất, được dùng trong Bitcoin, Ethereum, Litecoin, Dogecoin và hầu hết các loại tiền mã hoá. Đây là cơ chế đồng thuận tiêu tốn khá nhiều điện năng.

Proof of Stake (Bằng chứng Cổ phần): Đây là cơ chế đồng thuận phổ biến trong Decred, Peercoin và trong tương lai là Ethereum và nhiều loại tiền mã hoá khác. Cơ chế đồng thuận này phân cấp hơn, tiêu hao ít năng lượng và không dễ gì bị đe doạ.

Delegated Proof-of-Stake (Uỷ quyền Cổ phần): Đây là cơ chế đồng thuận phổ biến trong Steemit, EOS, BitShares. Cơ chế đồng thuận này có chi phí giao dịch rẻ; có khả năng mở rộng; hiệu suất năng lượng cao. Tuy nhiên vẫn một phần hơi hướng tập trung vì thuật toán này lựa chọn người đáng tin cậy để uỷ quyền

Proof of Authority (Bằng chứng Uỷ nhiệm): Đây là cơ chế đồng thuận phổ biến thường thấy trong POA.Network, Ethereum Kovan testnet. Cơ chế đồng thuận này có hiệu suất cao, có khả năng mở rộng tốt.

Proof-of-Weight (Bằng chứng Khối lượng /Càng lớn càng tốt): Đây là cơ chế đồng thuận phổ biến trong Algorand, Filecoin.Cơ chế đồng thuận này có thể tuỳ chỉnh và khả năng mở rộng tốt. Tuy nhiên quá trình thúc đẩy việc phát triển sẽ là một thử thách lớn.

Byzantine Fault Tolerance (Đồng thuận chống gian lận /Tướng Byzantine bao vây Blockchain): Đây là cơ chế đồng thuận phổ biến trong Hyperledger, Stellar, Dispatch, và Ripple.Cơ chế đồng thuận này có năng suất cao, chi phí thấp, có khả năng mở rộng. Tuy nhiên vẫn chưa thể tin tưởng hoàn toàn.

Thuật toán này có 2 phiên bản là:

  • Practical Byzantine Fault Tolerance (Đồng thuận chống gian lận / Tướng Byzantine bao vây Blockchain trong thực tế)
  • Federated Byzantine Agreement (Liên minh Byzantine cùng đồng thuận)

Directed Acyclic Graphs (Thuật toán tô pô): Đây là cơ chế đồng thuận thường thấy trong Iota (công nghệ Tangle), Hashgraph, Raiblocks/Nano (công nghệ Block-lattice), là một đối thủ của Blockchain.

Các ứng dụng của blockchain trong đời sống

Ứng dụng hữu ích đầu tiên được biết đến rộng rãi từ công nghệ blockchain có lẽ là Bitcoin và các loại tiền điện tử.

Nhưng hiện tại Blockchain đang cách mạng hóa hầu hết các ngành công nghiệp. Dưới đây là một vài ví dụ thiết thực về ứng dụng của công nghệ blockchain trong đời sống.

Ứng dụng blockchain trong thương mại điện tử

Theo các chuyên gia, thị trường bán lẻ hiện nay nên dần dần chuyển dịch vụ của mình sang bán hàng trực tuyến. Mục dích là tận dụng lợi thế thương hiệu với chiến lược đa kênh để đạt được thành công và bảo vệ vị trí hiện tại.Nhìn chung, sự tin tưởng của người tiêu dùng và chi phí cao cho mô hình phân phối là những thách thức lớn cần được các doanh nghiệp giải quyết để thương mại điện tử tiến xa hơn nữa.
Những thách thức lớn đó của thương mại điện tử có thể được xử lý bằng các hợp đồng thông minh (smart contract) khi ứng dụng công nghệ Blockchain. Bà Lê Thúy Hạnh, một doanh nhân trong ngành bất động sản chia sẻ:

Với công nghệ Blockchain, tôi yên tâm khi ký các hợp đồng thông minh và đưa giải pháp thanh toán vào website. Từ đây chúng tôi có thể dễ dàng kinh doanh và hợp tác với nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước trong một thời gian ngắn hơn và thủ tục đơn giản hơn nhiều lần.

  • Warranteer: Warranteer là một ứng dụng blockchain cho phép người tiêu dùng dễ dàng truy cập thông tin về sản phẩm họ đã mua và nhận hỗ trợ dịch vụ trong trường hợp có trục trặc sản phẩm.
  • Blockpoint: Blockpoint là một ứng dụng đơn giản hóa việc tạo ra các hệ thống thanh toán. Chúng chấp nhận ví điện tử, chương trình khách hàng thân thiết, thẻ quà tặng và các chức năng khác.
  • Loyyal: Loyyal được hỗ trợ bởi công nghệ blockchain và hợp đồng thông minh. Nền tảng dịch vụ khách hàng thân thiết và tích điểm thưởng này tạo ra nhiều chương trình tùy chỉnh hơn. Nó cho phép khách hàng tích điểm thưởng từ nhiều thương hiệu khác nhau.

Ứng dụng blockchain trong nông nghiệp

Bạn có biết thực phẩm, quần áo,… của bạn đến từ đâu? Quản lý chuỗi cung ứng là một lĩnh vực cực kỳ phức tạp và thường trải qua hàng chục bên trung gian từ sản xuất đến mua hàng.
Vậy làm thế nào chúng ta có thể đảm bảo được chất lượng, tính minh bạch, sự tin cậy của các sản phẩm trên một hành trình dài từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng? Câu trả lời là blockchain.

  • Food industry: Là ứng dụng Blockchain có thể cải thiện tính minh bạch và hiệu quả trong việc tìm ra những loại thực phẩm có thể bị ô nhiễm và ở đâu trong suốt chuỗi cung ứng.
  • OriginTrail: Là một nền tảng blockchain cho phép người tiêu dùng biết hàng hóa thực phẩm mà họ mua đến từ đâu và cách chúng được sản xuất.

Ứng dụng blockchain trong dịch vụ tài chính, ngân hàng

Bitcoin Atom

Bitcoin Atom là một nhánh mới của Bitcoin cho phép trao đổi tiền mã hóa dễ dàng mà không tốn phí giao dịch. Bạn không thể bị tấn công khi giao dịch. Nó khiến Bitcoin thực sự được phân cấp lại.
Công nghệ này dựa trên các hoán đổi nguyên tử (atomic swaps). Đây được xem là một công cụ vô giá để trao đổi các đồng tiền mã hóa và không cần phải có một bên thứ ba đáng tin cậy.
Nhưng hiện tại, việc áp dụng rộng rãi các giao dịch hoán đổi nguyên tử đã bị ngăn chặn vì chúng đòi hỏi phải có kỹ năng kỹ thuật cao. Bitcoin Atom chỉ có thể giải quyết vấn đề này một phần nào đó.
Securrency

Securrency là một nền tảng giao dịch tiền mã hóa và một vài loại tài sản, bao gồm cả những tài sản không hoán đổi thành tiền mặt.
Tất cả được trao đổi thông qua token của Securrency. Dự án cho phép tiền mã hóa được giao dịch bên ngoài các giao dịch chuyên dụng của chúng.
Ripple

Ripple nhắm đến việc trở thành một nhà cung cấp giải pháp thanh toán toàn cầu. Họ sẽ kết nối ngân hàng nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, doanh nghiệp và các giao dịch tài sản kỹ thuật số. Các giao dịch được giải quyết ngay tức thì, theo nhu cầu trên toàn cầu.
ABRA

ABRA là một ứng dụng toàn cầu và ví tiền mã hóa cho phép bạn mua, đầu tư và trữ 20 loại tiền mã hóa, bao gồm Bitcoin, ethereum, litecoin…

Aeternity

Aeternity là một nền tảng blockchain có khả năng mở rộng cao. Nó có thể được sử dụng cho bất kỳ ứng dụng nào yêu cầu tốc độ giao dịch cao. Bao gồm các hợp đồng thông minh được tạo ra từ các thanh toán chuỗi, nano và vi mô.

Ứng dụng blockchain trong giáo dục

Năm 2010, bằng tiến sĩ (PhD) của cựu chủ tịch Microsoft Trung Quốc Tang Jun nhận từ đại học Pacific Western đã làm dấy lên những nghi ngờ.
Các nhà điều tra phát hiện ra rằng không những ngôi trường này chưa được kiểm định mà giá của tấm bằng còn quá rẻ. Chỉ cần có 2.595 USD và học viên chẳng cần học hành gì.
Một năm sau, hàng chục quản lý cao cấp khác cũng bị dính vào những vụ bằng cấp giả với quy mô lớn khác từ những chương trình đáng ngờ.
Người đăng ký học chỉ học “cho có lệ”. Vì thế việc đòi hỏi Minh Bạch Rõ Ràng là hết sức cần thiết.

Y tế

Khi người bệnh đi khám hay xét nghiệm, mọi kết quả của họ sẽ được lưu trữ trong công nghệ blockchain. Điều này giúp người bệnh bảo mật toàn bộ thông tin và chỉ số xét nghiệm của mình. Trong trường hợp người bệnh có nhu cầu chuyển viện đến bất kỳ đâu trên thế giới. Họ chỉ cần truy xuất thông tin và tìm kết quả chỉ số xét nghiệm của mình trên chuỗi blockchain. Mà không cần phải qua các thủ tục truyền thống lằng nhằng và phức tạp.

  • MedicalChain

MedicalChain là công ty trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe đầu tiên sử dụng công nghệ blockchain. Nó tạo thuận lợi trong việc lưu trữ và sử dụng hồ sơ y tế điện tử để cung cấp trải nghiệm y học từ xa (telemedicine) hoàn chỉnh. Họ là các bác sĩ thực tế trong hệ thống chăm sóc sức khỏe của Anh và muốn thay đổi hệ thống này từ bên trong.

  • MedRec

MedRec cung cấp cho bất kỳ nhà cung cấp dịch vụ y tế truy cập an toàn vào hồ sơ của bệnh nhân.
MedRec sử dụng blockchain để tiết kiệm thời gian, tiền bạc và các quy trình lặp lại trong việc tiến hành thủ tục giữa các cơ sở và nhà cung cấp khác nhau.
Bệnh nhân cũng có thể truy cập vào hồ sơ y tế của họ để nghiên cứu các đơn vị cung cấp dịch vụ y tế.

Ứng dụng blockchain trong việc bỏ phiếu bầu cử

Do các vấn đề phức tạp trong bảo mật và gian lận bầu cử, rất ít quốc gia chuyển sang sử dụng máy bỏ phiếu điện tử (EVM).
Thật khó để phủ nhận rằng EVM làm cho việc bỏ phiếu trơ nên dễ tiếp cận hơn. Do đó, thúc đẩy sự tham gia bầu cử của người dân. Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia đều đưa ra nhận xét rằng các rủi ro lớn hơn các mặt tích cực.
Blockchain có thể cung cấp một giải pháp cho vấn đề này. Tính bất biến của blockchain có nghĩa là các vấn đề như bỏ phiếu kép. Thay đổi phiếu bầu và xóa phiếu bầu sẽ bị “delete” ngay sau một đêm.
Blockchain cũng sẽ loại bỏ nhu cầu kiểm phiếu và đưa ra kết quả gần như ngay lập tức sau khi các cuộc thăm dò kết thúc.

Sở Hữu Trí Tuệ

Tình trạng ăn cắp bản quyền là một vấn nạn đã diễn ra từ rất lâu. Dường như vẫn chưa có giải pháp nào có thể giải quyết triệt để cho đến khi blockchain xuất hiện. Có lẽ, ở hiện tại, công nghệ này là giải pháp duy nhất cho vấn nạn trên.
Ngay cả khi bạn là một nhạc sĩ, bạn vẫn luôn muốn đảm bảo rằng bạn sẽ nhận được tiền bản quyền khi bản nhạc của mình được phát hành. Hay đơn giản là khẳng định quyền sở hữu tài sản. Công nghệ Blockchain có thể giúp chúng ta bảo vệ tài sản của mình bằng cách tạo hồ sơ không thể chối cãi về quyền sở hữu trong thời gian thực.

Gaming

Với sự gia tăng của các giao dịch mua trong trò chơi và các giao dịch thanh toán trong game. Nhiều game thủ giờ đây có kho lưu trữ khổng lồ về các thứ được kết nối với các tài khoản khác nhau của họ.
Rõ ràng, điều này tạo ra các vấn đề bảo mật. Điều gì xảy ra nếu một hacker đánh cắp nó? Điều gì xảy ra nếu máy chủ của công ty mẹ offline?
Bằng cách triển khai một blockchain, cuối cùng các game thủ sẽ có thể sở hữu những vật phẩm này và kiểm soát hoàn toàn trạng thái của chúng. Chuyển các vật phẩm trong trò chơi cho người khác cũng sẽ trở nên dễ dàng và an toàn hơn. Không ai có thể sao chép chúng một cách phi pháp.

Thuế

Trong khi blockchain cung cấp cho chúng ta sự minh bạch và có thể tự kiểm soát dữ liệu của mình. Công nghệ này cũng mang đến điều tương tự cho các chính phủ. Và điều đó ám chỉ đến một thứ duy nhất chính là thu thuế.
Tại Trung Quốc, các nhà chức trách hiện đang sử dụng một blockchain cho cả thuế và phát hành hóa đơn điện tử.
Dự án đã được đưa ra vào năm 2017. Hóa đơn trên hệ thống blockchain đầu tiên được tạo ra vào tháng 8 năm 2018 tại một nhà hàng địa phương.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *